السيد محمود الهاشمي الشاهرودي

496

فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى)

به قول مشهور ، در ولايت بر تجهيز ميّت ، عمو سزاوارتر از دايى است . 1 عمو از كسانى است كه به بردگى گرفتن آنان مكروه است 2 ( - - ) بردگى ) . عموبا برادرزاده‌اش مَحرم است ؛ هرچند دختر رضاعى برادرش باشد ؛ از اين رو ، ازدواج عمو با برادرزاده حرام است . 3 نفقه دادن به عموى فقير مستحب است . 4 عمو از ميّت ارث مىبرد و از طبقهء سوم وارثان نسبى به شمار مىرود . چنانچه وارث ميّت تنها عموى او باشد ، تمامى آنچه از ميّت بر جاى مانده به او مىرسد و اگر متعدد باشد ، در صورتى كه از جهت قرابت و خويشى هم رتبه باشند ، همهء مال را مساوى ميان خود تقسيم مىكنند و اگر هم رتبه نباشند ، عموى مادرى در صورت تنهايى يك ششم و درصورت تعدد يك سوم مال را به ارث مىبرد و باقى مانده به عمو يا عموهاى پدرى و مادرى مىرسد . عموى پدرى با وجود عموى پدرى و مادرى ارث نمىبرد ؛ چنان كه عموى پدرى با وجود پسر عموى پدرى و مادرى ارث نمىبرد . اگر عمو در ارث با عمّه جمع شود و از لحاظ خويشاوندى در يك رتبه باشند ، مانند آنكه هر دو از طرف پدر و مادر يا هر دو تنها از طرف پدر با ميّت قرابت داشته باشند ، عمو دو سهم و عمّه يك سهم مىبرد . اگر وارث ، عمو ، عمّه ، دايى و خاله باشند ، عمو و عمّه سهم پدر ميّت ؛ يعنى دو سوم ، و خاله و دايى سهم مادر ميّت ؛ يعنى يك سوم مال را ارث مىبرند . 5 ( - - ) عموزاده ) عمودان عمودان : پدر و مادر / پدر و فرزند . عمودان ، يعنى دو عمود . عمود در لغت به معناى ستون آمده و در اصطلاح در دو معنا به كار رفته است : 1 . پدر و هرچه بالا رود ، مانند جدّ ، جدّ جدّ و . . . و فرزند و هرچه پايين آيد ، مانند نوه ، نتيجه و . . . .

--> ( 1 ) . جواهر الكلام 12 / 14 * ( 2 ) . 24 / 145 * ( 3 ) . 29 / 241 و 309 * ( 4 ) . 31 / 368 و 371 * ( 5 ) . 39 / 8 ، 11 و 174 - 177 .